«Ο νόμος περί κατοικιδίων οδηγεί σε θάνατο»

Υπότιτλος: Η τραγική σύγκρουση του ιδανικού με την πραγματικότητα χωρίς πόρους.

Της Αντας Βλαχούτσικου
Περιβαλλοντολόγου

Η τραγική επίθεση αδέσποτου σκύλου που κόστισε τη ζωή ενός παιδιού στη Ζάκυνθο δεν είναι απλώς μια δυστυχία. Είναι το αναπόφευκτο αποτέλεσμα ενός συστήματος που λειτουργεί σε μια αντιφατική πραγματικότητα: αυτήν ενός προοδευτικού νόμου που, στην πράξη – λόγω έλλειψης πόρων, υποδομών και διαχειριστικής βούλησης – γίνεται επικίνδυνος για τους πολίτες που υποτίθεται ότι προστατεύει, αλλά και για το φυσικό περιβάλλον που υποστηρίζει τη διαβίωσή μας.

Ο Κώδικας Κτηνιατρικής Ιατρικής (Ν. 4830/2021) θεσπίζει ένα ηθικά υπέρτατο πλαίσιο: Απαγορεύει την ευθανασία υγιών αδέσποτων και επιβάλλει στους Δήμους να αναλαμβάνουν την περισυλλογή, τη στέγαση (φυλάκιση στην ουσία), την ιατρική φροντίδα και την προσπάθεια ενσωμάτωσης ή υιοθεσίας των ζώων. Στόχος είναι η «μη θανατική διαχείριση» και η προστασία της ζωής κάθε ζώου. Σε ένα ιδανικό κόσμο, με επαρκείς δομές, προϋπολογισμούς και επαγγελματικό προσωπικό, αυτός ο νόμος θα ήταν ορόσημο ευαισθησίας. (κατοικίδιων,γιατί υπάρχει σαφής διάκριση ανάμεσα σε κατοικίδια/αδέσποτα ζώα και άγρια ζώα τα οποία επιτρέπεται να σκοτώσουμε, περιμένετε επόμενο άρθρο).

Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι μια άλλη. Ο νόμος απαιτεί αλλά δεν εξασφαλίζει δυναμικά τους πόρους για την εφαρμογή του. Οι Δήμοι, πολλοί από τους οποίους αντιμετωπίζουν χρόνια υποχρηματοδότηση και έλλειψη τεχνικής γνώσης, βρίσκονται σε ένα αδιέξοδο:

1. Απαγορεύονται να προβούν σε ευθανασία, ακόμη και σε ζώα που δεν έχουν την δυνατότητα να πιαστούν και αλωνίζουν άγρια, που μια ρεαλιστική αξιολόγηση κρίνει επικίνδυνα ή απρόσφορα για επανένταξη.
2. Δεν διαθέτουν τα ευρώ που απαιτούνται για την κατασκευή και λειτουργία επαγγελματικών, ασφαλών καταφυγίων σε κάθε δήμο.
3. Δεν έχουν τους κτηνιάτρους, τους εκπαιδευτές και τα προγράμματα κοινωνικοποίησης που θα έκαναν την «ενσωμάτωση» δυνατή και ασφαλή.

Το αποτέλεσμα αυτής της αντιφάσεως δεν είναι η προστασία των ζώων. Είναι μια τρομακτική μετατόπιση του κινδύνου. Επειδή ο νόμος απαγορεύει τη «θανατική» λύση αλλά η Πολιτεία δεν παρέχει τη «ζωτική» υποδομή, τα ζώα – συχνά τραυματισμένα, μη κοινωνικοποιημένα ή με προβλήματα συμπεριφοράς – καταλήγουν σε μια νομικά παρανοϊκή ζώνη παραμέλησης: επαναπατρίζονται στους δρόμους ή «ανατίθενται» σε ανέτοιμους πολίτες. Εδώ, στη ζώνη αυτής της πρακτικής εγκατάλειψης, γεννιέται η τραγωδία. Το περιστατικό στη Ζάκυνθο δεν είναι παράδειγμα. Είναι σύμπτωμα.

Το αδιέξοδο είναι βαθύτερο: Ο υπερπληθυσμός αδέσποτων δεν απειλεί μόνο ανθρώπους. Είναι πλέον μία από τις κύριες αιτίες εξαφάνισης της άγριας πανίδας σε νησιά όπως η Ζάκυνθος. Το σύστημα, όπως λειτουργεί σήμερα, δημιουργεί θύματα σε όλη την πυραμίδα της ζωής.

Η μακροπρόθεσμη λύση είναι να αντιμετωπιστεί η υποκρισία του κενού. Απαιτεί κεντρική χρηματοδότηση, επιστημονικά πρωτόκολλα αξιολόγησης και απόλυτη λογοδοσία από τους Δήμους.

Ωστόσο, η άμεση ερώτηση παραμένει: μέχρι να υπάρξουν αυτές οι δομές, θα πρέπει να επιτρέπεται η θανάτωση; Αυτό το ερώτημα δεν είναι πρόκληση. Είναι μια πικρή ανάγκη που προκύπτει από την πραγματικότητα που ο ίδιος ο νόμος αγνοεί.

Η πρώτη προτεραιότητα τώρα είναι η προσευχή για την ψυχούλα του σκοτωμένου παιδιού, η συμπόνια και η στήριξη προς τους γονείς και αδέλφια που θρηνούν.

Αλλά η μνήμη του παιδιού τους πρέπει να γίνει η αιτία που θα αναγκάσει το κράτος να αποφασίσει: να εγγυηθεί, επιτέλους, τα μέσα για να εφαρμόσει τον νόμο του, και να αναθεωρήσει το πλαίσιο με προσωρινές υπουργικές αποφάσεις που αναγνωρίζουν τα ελλείμματα, ώστε να προστατεύει πραγματικά κάθε ζωή – ανθρώπινη και άγρια – μέσα από ρεαλιστικές και υπεύθυνες πολιτικές.